A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

WIRUS

bezkomórkowy, pasożytniczy twór biologiczny o wielkości 15-300 nim, widoczny pod mikroskopem elektronowym (z nielicznymi wyjątkami), charakteryzujący się brakiem budowy komórkowej i brakiem własnych układów enzymatycznych, niezbędnych do przebiegu procesów metabolicznych, syntezy białek i replikacji. Z tych względów wirusy nie rosną i nie rozmnażają się, są pasożytami obligatoryjnymi, tzn. do istnienia w przyrodzie niezbędne jest ich stałe krążenie pomiędzy organizmami żywymi (komórkami roślinnymi, zwierzęcymi lub bakteryjnymi bakteriofagi). Łacińskie słowo wirus oznacza kleistą, trującą ciecz, jad, truciznę, co znakomicie odzwierciedla ich chorobotwórczość. Wszystkie funkcje W. dokonywane są przez gospodarza. Ze względu na organizację materiału genetycznego dzieli się wirusy na: RNA-wirusy i DNA-wirusy. Wirusy zbudowane są z wirionu, czyli kwasu nukleinowego (DNA lub RNA), zamkniętego w kapsydzie tworzącym swoisty płaszcz białkowy. Kapsyc składa się z pod-jednostek białkowych (kapsomerów). Jego kształt oraz liczba kapsomerów jest charakterystyczna dla danej grupy wirusów. U niektórych W. dodatkowo występuje osłonka. Otoczka białkowa i osłonka białkowo-lipidowa lub białkowo-cukrowa - posiadają właściwości antygenowe i pobudzają tworzenie przeciwciał w organizmie gospodarza. Osłonka j, wspomaga proces absorpcji wirusa na błonie komórki żywiciela. Osłonki niektórych W. zawierają enzymy potrzebne do procesu przenikania przez błonę komórkową, żarów no podczas infekowania, jak i wydostawania się z pasożytowanej komórki po replikacji. W procesie zakażenia W. wyróżnia-my następujące etapy: adsorpcja wirusa na po-wierzchni komórki żywiciela - czyli pierwszy etap w procesie infekcji wirusowej, polega na przyłączeniu się wirusa do specyficznych receptorów na powierzchni ściany komórki gospodarza. Jest to proces fizykochemiczny odbywający się dzięki siłom przyciągania cząsteczkowego i różnicom ładunków W. i komórki, zachodząc}' przy udziale jonów wapnia; penetracja, czyli przenikanie . który osiadł na błonie komórkowej indukuje proces pinocytozy lub endocytozy, czyli wpuklenia błony do wnętrza komórki, uformowania pęcherzyka i jego transportu w głąb komórki, a pochłonięte W. zostają poddane działaniu enzymów komórkowych (lizosomalnych), które powodują uwolnienie rdzenia nukleinowego z otoczki białkowej, czyli kapsyclu; replikacja genomu (jest ona różna, zależnie od rodzaju kwasu nukleinowego wchodzącego w skład rdzenia wirusa: RNA lub DNA); dojrzewanie i morfogeneza po syntezie wszystkich składników W. odbywa się składanie, czyli organizowanie jego cząsteczki wirionu. Poszczególny elementy składowe W. rozpoznają się wzajemnie i tworzą kompleksy w ścisłej kolejności. Miejsce dojrzewania jest różne, zależne od rodzaju W. (np. poksyirusy dojrzewają w cytoplazmie, a herpesyirus}' w jądrze). Wpływ W. na organizm żywiciela wynika z faktu wykorzystywania materii i energii zawartej w komórce żywiciela do własnych potrzeb czyli do replikacji i morfogenezy. W. wykorzystują więc enzymy, substraty i energię komórek gospodarza do namnażania się.




Zobacz również, zioła WIRUS: