A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

POT

wodnista wydzielina gruczołów potowych,
0 charakterystycznym zapachu, bogata w składniki mineralne. W skórze człowieka znajduje się prawie 2 miliony gruczołów R Regulują one temperaturę ciała i wydzielają ok. piątej części wody wydalanej z organizmu w ciągu doby. Parowanie R odgrywa podstawową rolę w chłodzeniu skór)'
dopływającej do niej krwi. Przy normalnej temperaturze skóry całkowite wyparowanie 11 R usuwa z organizmu 580kcal ciepła. Podczas pracy w otoczeniu o wysokiej temperaturze utrata wody z R może dochodzić do 2l na godzinę. Czynnikiem ograniczającym utratę ciepła jest duża wilgotność powietrza. R nie ma zapachu, dopiero procesy jego bakteryjnego rozkładu powodują powstanie niemiłej woni. Wydzielanie potu rozpoczyna się wtedy, gdy parowanie i promieniowanie nie wystarcza do utrzymania prawidłowej ciepłoty ciała. Dzieje się tak wskutek nadmiernego wytwarzania ciepła (wysiłek fizyczny, choroby gorączkowe, zaburzenia metabolizmu) lub wzrostu temperatury otoczenia. Pocenie wzmaga się pod wpływem spożywania obfitych posiłków i dużej ilości gorących płynów. Aktywacja procesu pocenia w otoczeniu o wysokiej temperaturze lub podczas wykonywania pracy fizycznej może prowadzić do utraty dużej ilości wody. W przypadku niedorozwoju gruczołów potowych organizm nie może przystosować się do wysokiej temperatury. Za wyjątkiem okresu przekwitania kobiety pocą się mniej, a ich P. zawiera znacznie mniej chloru niż R mężczyzn. W okolicach pach i pachwin (gruczoły apokryfowe) wydzielanie R jest podobne u obu płci. Najwięcej gruczołów potowych w cm2 znajduje się w skórze dłoni i stóp. Na wydzielanie R ogromny wpływ ma układ nerwowy. Środki pobudzające układ przywspółczulny stymulują wydzielanie potu. W okolicach pachowych, na twarzy, dłoniach i stopach pocenie nasila się pod wpływem niektórych bodźców psychicznych (związek z ośrodkowym układem nerwowym). Nadmierna potliwość to schorzenie gruczołów potowych pojawiające się w wieku dojrzewania. Problem polega zwykle na nadmiernym wydzielaniu potu głównie przez gruczoły apokrynowe, zlokalizowane w obrębie rąk, stóp, pachwin i dołów pachowych, zależnych od hormonów androgennych, których aktywność rozpoczyna się w okresie dojrzewania. Nadmierna R dłoni, stóp i pach może utrzymywać się przez wiele lat i stanowić poważny problem estetyczny. Często wydzielanie potu nasila się w sytuacjach stresowych, a z czasem stres pojawia się za każdym razem, gdy chory obawia się wystąpienia potów. Istnieje odmiana choroby, w której R dotyczy całej skóry. Skóra w obrębie ognisk nadmiernego pocenia wykazuje często różowe lub niebieskobiałe zabarwienie, a w cięższych przypadkach, zwłaszcza w obrębie stóp może być zmacerowana, popękana i pokryta łuskami. Leczenie jest trudne. Częstym powikłaniem jest nadważenie gronkowcowe (hydradenitis) z powstawaniem ropni. Wymaga anty biotykoterapi i i często interwencji chirurgicznej. Obfite pocenie związane z wyczerpującym wysiłkiem fizycznym, chorobami gorączkowymi, zatruciami, chorobami gruczołów dokrewnych (np. choroba Basedowa) jest naturalną reakcją na zaburzenia środowiska wewnętrznego, nie jest odmianą potliwości. Obniżona potliwość może zależeć od czynników rodzonych (zanik lub niedobór gruczołów potowych w całej skórze lub tylko niektórych okolicach). Pojawia się też w takich chorobach skóry jak rybia łuska, twardzina, wyprysk, łuszczyca. Skóra jest scienczała, łatwo się łuszczy i pęka, jest też bardziej wrażliwa na działanie czynników zewnętrznych. Leczenie polega na systematycznym natłuszczaniu skóry. Niedoczynność gruczołów potowych i łojowych jest częstą przypadłością osób w starszym wieku (skóra starcza).
Skład chemiczny potu zależy od intensywności jego wydzielania, składu chemicznego spożywanych pokarmów (główną rolę odgrywa ilość zawartej w pożywieniu soli), stężenia azotu we krwi i efektywności jego wydalania przez nerki. Skład R zależy także od wpływu układu nerwowego, od przemiany metabolicznej i regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej. Wiele związków chemicznych (w tym leków), a głównie brom i jod jest wydalane z R (intensywne wydalanie bromu przez skórę może prowadzić do powstania zmian skórnych o typie osutki). Woda w pocie stanowi 99%, na pozostały 1 % składa się głównie sód i chlor (sól). Poza tym zawiera około 0,1 % azotu, oraz w niewielkim stężeniu mocznik, amoniak, kwas moczowy, nierozłożone aminokwasy







Zobacz również, zioła POT: