A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

PLEMNIK

męska komórka rozrodcza wytwarzana w jądrach w sposób ciągły w procesie spermatogenezy (powstawanie plemników). Każdego dnia wytwarzanych jest miliony plemników i wydzielana do kanalika nasiennego. Dojrzały R składa się z główki, części środkowej - wstawki i witki. Po odkryciu w roku 1688 maleńkich, kijankowatych komórek plemników przez Antona van Leeuwenhoek'a przypuszczano, że ludzkie nasienie zawiera w pełni ukształtowaną miniaturową istotę ludzką. Jest jednak inaczej. Główka zawiera jądro i położoną na szczycie komórki czapeczkę obejmującą główkę plemnika akrosom zawierający aparat Golgiego. W akrosomie wytwarzane sąenzymy hydrolityczne umożliwiające strawienie ostonek otaczających komórkę jajową, a tym samym kontakt plemnika z jej błoną komórkową, co jest niezbędne do zaplemnienia. We wstawce znajdują się mitochondria (wytwarzanie energii dla ruchów witki). W małym zagłębieniu na powierzchni jądra usadowione są dwie centrio-le. Jedna z nich (tylna) daje początek witce plemnika Dość długa witka jest zbudowana z układu mikrotubul (2 pojedyncze w środku i 9 parzystych na obwodzie). R ludzkie nie mogą rozwijać się w temperaturze ciała człowieka, dlatego jądra rozwijające się w jamie brzusznej zarodka, na dwa miesiące przed urodzeniem przemieszczają się do worka mosznowego, w którym (z racji położenia) temperatura jest o około 2°C niższa. Jeśli do przemieszczenia jąder nie dojdzie (jądra niezstąpione, wnętrostwo) dochodzi do bezpłodności i często rozwoju nowotworów. R opuszczają kanaliki nasienne i dochodzą do najądrza, gdzie kończy się proces ich dojrzewania i są tam przechowywane. W procesie wytrysku, przechodzą do nasieniowodu, gdzie zostają połączone z pozostałymi składnikami płynu nasiennego. Tylko jeden R zapładnia komórkę jajową, natomiast w płynie nasiennym są ich miliony. Wynika to z kilku przyczyn. Po pierwsze ruchy R są bezkierunkowe i wiele gubi się w drodze do jajowodu. Liczne giną z powodu kwaśnego odczynu pochwy, a inne są pochłaniane przez białe krwinki kobiecych dróg rodnych. Zaledwie kilka tysięcy R dociera w pobliże komórki jajowej. Wiele z nich spełnia znaczącą rolę w rozpuszczaniu wieńca promienistego otaczającego komórkę jajową. Po przedostaniu się jednego R do wnętrza komórki jajowej, w jej błonie komórkowej zachodzą zmiany chemiczne uniemożliwiające dostęp pozostałym. R wnikając traci swoją witkę. W drogach rodnych R zachowują swoją zdolność do zapłodnienia przez około 48 godzin od wytrysku, natomiast komórka jajowa jest gotowa do zapłodnienia w ciągu 24 godzin po owulacji.