A - B -
C - D -
E - F -
G - H -
I - J -
K - L -
M - N -
O - P -
R - S -
T - U -
W - Z
towarzyszy niepamięć (amnezja). Tego typu napady mogą być przejawem wyładowania padaczkowego, albo mogą wystąpić w końcu wyładowania (automatyzm ponapadowy). Automatyzm obserwuje się najczęściej w przypadku umiejscowienia ogniska w okolicy skroniowej mózgu, bardzo rzadko w przedniej części płatów czołowych. Taka postać padaczki zaliczana jest do napadów częściowych złożonych (padaczka skroniowa). Najczęstszą postacią ataku R są napady drgawkowe rozpoczynające się utratą świadomości i kontroli ruchów, a następnie drgawkami wszystkich kończyn. Może mieć charakter okresowy, gdy związana jest z dającą się usunąć przyczyną lub utrwalony. Przyczyną mogą być choroby mózgu lub schorzenia ogólnoustrojowe prowadzące do miejscowych lub uogólnionych zaburzeń czynności kory mózgowej. R pojawić się może w gorączce (ostra infekcja, udar cieplny), zakażeniach układu nerwowego (np. zapalenie opon i mózgu, AIDS, wścieklizna, tężec, malaria, toksoplazmoza), zaburzeniach przemiany materii (np. niedoczynność przytarczyc, niedocukrzenie krwi, fenyloketonuria), po zatruciu środkami pobudzającymi i toksycznymi (np. stychnina, ołów, alkohol, kokaina, kamfora), w stanach niedotlenienia mózgu (np. zatrucie tlenkiem węgla), w stanach powodujących ucisk mózgu (nowotwór, krwotok wewnątrzczaszkowy), w obrzęku mózgu oraz w udarze mózgowym (zawał lub krwotok domózgowy). Jak stąd wynika, pod wpływem odpowiednio silnego bodźca (np. toksyny, niedocukrzenie) nawet w zdrowym mózgu mogą pojawić się wyładowania prowadzące do napadu R U osób podatnych nawet niektóre czynniki zewnętrzne mogą wywołać napad (np. dźwięk, światło, podrażnienie skon.'). Drgawki mogą też pojawić się po odstawieniu alkoholu lub środków odurzających u osób uzależnionych. Większość przypadków R jest pochodzenia samoistnego 10 nieznanej przyczynie), choć prawdopodobnie wiele z nich spowodowanych jest niewykywalną w klasycznych badaniach blizną mózgu (pourazowa np. przy porodzie). U pozostałych, przyczyna leży prawdopodobnie w genetycznie uwarunkowanej nieprawidłowej funkcji niektóych obszarów kory mózgowej. R samoistnarozpoczyna się zwykle pomiędzy 2 a 14r.ż., natomiast późniejsze (po 25 r.ż.) pojawienie się napadów sugeruje jej charakter objawowy (wtórny do np. urazu, guza mózgu itp.). W wielu wymienionych chorobach drgawki padaczkowe będąc jednym z objawów ustępują po usunięciu przyczyny (np. usunięcie guza mózgu). Jeśli jednak uszkodzenie kory mózgu jest trwale (np. blizna pozapalna lub pourazowa) rozpoznaje się R Napady mogą rozpoczynać się w ściśle określonej okolicy mózgu i stopniowo ulegają uogólnieniu lub też od samego początku mają taki charakter (nieprawidłowe pobudzenie obejmuje jednocześnie wszystkie obszary mózgu). Napady R dzieli się według różnych kryteriów. Najczęściej stosowana jest klasyfikacja międzynarodowa opierająca się na powyższych spostrzeżeniach. Napady częściowe (ogniskowe, miejscowe) rozpoczynają się ogniskowymi zaburzeniami czuciowymi, ruchowymi lub psychicznymi, odzwierciedlającymi lokalizację mózgową źródła napadu. Zwykle nie pojawiają się zaburzenia świadomości. Przyczyna leży zwykle w miejscowym uszkodzeniu mózgu (np. blizna). Odmianą są napady jacksonowskie, kiedy to ogniskowe objawy ruchowe dotyczące początkowo jednej ręki lub stopy, rozprzestrzeniają się na całą kończynę w kierunku dosiebnym (marsz jacksonowski). Dalszą konsekwencją może być utrata świadomości. Niekiedy objawy dotyczą tylko sfery psychicznej, co objawia się różnego stopnia utratą kontaktu z otoczeniem. Na początku napadu chory może wykonywać automatyczne, bezcelowe ruchy, wydawać niezrozumiałe dźwięki. Nie rozumie tego, co się do niego mówi, może odmawiać pomocy, a nawet być agresywny (napady psychomotoryczne). Napady uogólnione zwykle od samego początku zaburzają świadomość i czynności ruchowe. Mają najczęściej przyczynę genetyczną lub metaboliczną. W napadach uogólnionych może pojawiać się aura padaczkowa, która występuje na krótko (kilka sekund) przed uogólnieniem się napadu padaczkowego o charakterze uogólnionym, a w istocie jest jego początkiem. W zależności od obszaru mózgu zapoczątkowującego napad uogólniony aura padaczkowa może wystąpić w postaci napadów częściowych: ruchowych (mimowolne, nieskoordynowane ruchy różnych części ciała), wegetatywnych (pocenie się, ślinotok lub suchość w ustach, przyspieszenie czynności serca itp.), czuciowych (odczuwanie dziwnych zapachów, omamy wzrokowe i słuchowe, drętwienia itp.) oraz psychicznych (zmiany w świadomości o typie przygnębienia czy rozdrażnienia, urojenia itp.). Napady uogólnione dzieli się na duże i małe biorąc pod uwagę objawy ruchowe. Napady małe (petit mai) to krótkotrwałe napady objawiające się trwającą około 30s utratą świadomości, z drganiem gałek ocznych lub mięśni szkieletowych, z utratą lub bez ich napięcia. Chory nagle przerywa wykonywaną czynność i wykonuje ją dalej po ustąpieniu napadu. Napady takie są uwarunkowane genetycznie i występują głównie u dzieci (nigdy po 20 r.ż.). Najczęściej pojawiają się, kiedy chory spokojnie siedzi, bardzo rzadko podczas wysiłku fizycznego. Napady duże (grand mai) czasami rozpoczynają się aurą w postaci niepokoju w nadbrzuszu, po czym następuje krzyk, utrata świadomości, upadek, skurcze mięśni kończyn, tułowia i głowy. Może dojść do oddania moczu i stolca. Czasami dochodzi do napadów z omamami wzrokowymi, podczas których chory widzi siebie (autoskopia padaczkowa). Napad trwa zwykle 2-5 minut i bywają poprzedzone zmianą nastroju. Po napadzie może pojawić się stan ponapadowy w postaci głębokiego snu, bólu głowy, bolesności mięśni lub ogniskowych napadów ruchowych lub czuciowych. Niekiedy napady czuciowe, ruchowe lub psychiczne występują jeden po drugim, bez przedzielających je okresów świadomości. Stan taki (stan padaczkowy) może utrzymywaćsię przez godziny lub dni i prowadzić do śmierci. W diagnostyce konieczne jest wykluczenie przyczyn chorobowych napadów (badania obrazowe mózgu, badania biochemiczne krwi) oraz EEG (elektroencefalografia). W padaczce objawowej konieczne jest przede wszystkim leczenie przyczyny (często neurochirurgiczne), natomiast w samoistnej leczenie polega na kontrolowaniu napadów. Terapia farmakologiczna lekami przeciwdrgawkowymi może spowodować całkowite ustąpienie napadów dużych w ok. 50% przypadków, a w pozostałych znacznie zmniejszyć częstość. Leczenie farmakologiczne często powoduje niepożądane efekty pod postacią senności, a u dzieci paradoksalnej nadruchliwości. W przypadku stanu R konieczne jest leczenie na oddziale intensywnej opieki medycznej. W okresie między napadami, ważnym jest utrzymywanie względnie normalnego stylu życia, choć należy ograniczyć wyczerpujące sporty i używki. Przepisy dotyczące jazdy samochodem różnią się w różnych krajach. W razie drgawek postępowanie, niezależnie od ich przyczyny, jest ograniczone do zapobiegania uszkodzeniom ciała (poduszka pod głowę, chorego obrócić na prawy bok aby się nie zakrztusił). Niebezpieczne jest wkładanie palca do ust chorego (np. w celu wyciągnięcia języka), nie należy też siłą rozwierać zaciśniętych szczęk. Należy pozostać przy chorym do ustąpienia ataku, przykyć go i nie wmuszać płynów do picia.
PADACZKA
epilepsja, choroba Św. Walentego; nawracające, napadowe (ataki) zaburzenia czynności mózgu, charakteryzujące się nagłymi, krótkotrwałymi atakami zaburzeń świadomości, aktywności ruchowej, zjawisk czuciowych lub nieprawidłowego zachowania, spowodowane nieprawidłowymi, nadmiernymi pobudzeniami komórek nerwowych mózgu. Ważnym mechanizmem padaczki jest automatyzm padaczkowy czyli stan, podczas którego zachowanie chorego na padaczkę może być względnie prawidłowe, jednak na skutek nagłego zaburzenia świadomości nie zdaje on sobie sprawy ze swoich czynów. Takiemu przejściowemu zaburzeniu świadomościtowarzyszy niepamięć (amnezja). Tego typu napady mogą być przejawem wyładowania padaczkowego, albo mogą wystąpić w końcu wyładowania (automatyzm ponapadowy). Automatyzm obserwuje się najczęściej w przypadku umiejscowienia ogniska w okolicy skroniowej mózgu, bardzo rzadko w przedniej części płatów czołowych. Taka postać padaczki zaliczana jest do napadów częściowych złożonych (padaczka skroniowa). Najczęstszą postacią ataku R są napady drgawkowe rozpoczynające się utratą świadomości i kontroli ruchów, a następnie drgawkami wszystkich kończyn. Może mieć charakter okresowy, gdy związana jest z dającą się usunąć przyczyną lub utrwalony. Przyczyną mogą być choroby mózgu lub schorzenia ogólnoustrojowe prowadzące do miejscowych lub uogólnionych zaburzeń czynności kory mózgowej. R pojawić się może w gorączce (ostra infekcja, udar cieplny), zakażeniach układu nerwowego (np. zapalenie opon i mózgu, AIDS, wścieklizna, tężec, malaria, toksoplazmoza), zaburzeniach przemiany materii (np. niedoczynność przytarczyc, niedocukrzenie krwi, fenyloketonuria), po zatruciu środkami pobudzającymi i toksycznymi (np. stychnina, ołów, alkohol, kokaina, kamfora), w stanach niedotlenienia mózgu (np. zatrucie tlenkiem węgla), w stanach powodujących ucisk mózgu (nowotwór, krwotok wewnątrzczaszkowy), w obrzęku mózgu oraz w udarze mózgowym (zawał lub krwotok domózgowy). Jak stąd wynika, pod wpływem odpowiednio silnego bodźca (np. toksyny, niedocukrzenie) nawet w zdrowym mózgu mogą pojawić się wyładowania prowadzące do napadu R U osób podatnych nawet niektóre czynniki zewnętrzne mogą wywołać napad (np. dźwięk, światło, podrażnienie skon.'). Drgawki mogą też pojawić się po odstawieniu alkoholu lub środków odurzających u osób uzależnionych. Większość przypadków R jest pochodzenia samoistnego 10 nieznanej przyczynie), choć prawdopodobnie wiele z nich spowodowanych jest niewykywalną w klasycznych badaniach blizną mózgu (pourazowa np. przy porodzie). U pozostałych, przyczyna leży prawdopodobnie w genetycznie uwarunkowanej nieprawidłowej funkcji niektóych obszarów kory mózgowej. R samoistnarozpoczyna się zwykle pomiędzy 2 a 14r.ż., natomiast późniejsze (po 25 r.ż.) pojawienie się napadów sugeruje jej charakter objawowy (wtórny do np. urazu, guza mózgu itp.). W wielu wymienionych chorobach drgawki padaczkowe będąc jednym z objawów ustępują po usunięciu przyczyny (np. usunięcie guza mózgu). Jeśli jednak uszkodzenie kory mózgu jest trwale (np. blizna pozapalna lub pourazowa) rozpoznaje się R Napady mogą rozpoczynać się w ściśle określonej okolicy mózgu i stopniowo ulegają uogólnieniu lub też od samego początku mają taki charakter (nieprawidłowe pobudzenie obejmuje jednocześnie wszystkie obszary mózgu). Napady R dzieli się według różnych kryteriów. Najczęściej stosowana jest klasyfikacja międzynarodowa opierająca się na powyższych spostrzeżeniach. Napady częściowe (ogniskowe, miejscowe) rozpoczynają się ogniskowymi zaburzeniami czuciowymi, ruchowymi lub psychicznymi, odzwierciedlającymi lokalizację mózgową źródła napadu. Zwykle nie pojawiają się zaburzenia świadomości. Przyczyna leży zwykle w miejscowym uszkodzeniu mózgu (np. blizna). Odmianą są napady jacksonowskie, kiedy to ogniskowe objawy ruchowe dotyczące początkowo jednej ręki lub stopy, rozprzestrzeniają się na całą kończynę w kierunku dosiebnym (marsz jacksonowski). Dalszą konsekwencją może być utrata świadomości. Niekiedy objawy dotyczą tylko sfery psychicznej, co objawia się różnego stopnia utratą kontaktu z otoczeniem. Na początku napadu chory może wykonywać automatyczne, bezcelowe ruchy, wydawać niezrozumiałe dźwięki. Nie rozumie tego, co się do niego mówi, może odmawiać pomocy, a nawet być agresywny (napady psychomotoryczne). Napady uogólnione zwykle od samego początku zaburzają świadomość i czynności ruchowe. Mają najczęściej przyczynę genetyczną lub metaboliczną. W napadach uogólnionych może pojawiać się aura padaczkowa, która występuje na krótko (kilka sekund) przed uogólnieniem się napadu padaczkowego o charakterze uogólnionym, a w istocie jest jego początkiem. W zależności od obszaru mózgu zapoczątkowującego napad uogólniony aura padaczkowa może wystąpić w postaci napadów częściowych: ruchowych (mimowolne, nieskoordynowane ruchy różnych części ciała), wegetatywnych (pocenie się, ślinotok lub suchość w ustach, przyspieszenie czynności serca itp.), czuciowych (odczuwanie dziwnych zapachów, omamy wzrokowe i słuchowe, drętwienia itp.) oraz psychicznych (zmiany w świadomości o typie przygnębienia czy rozdrażnienia, urojenia itp.). Napady uogólnione dzieli się na duże i małe biorąc pod uwagę objawy ruchowe. Napady małe (petit mai) to krótkotrwałe napady objawiające się trwającą około 30s utratą świadomości, z drganiem gałek ocznych lub mięśni szkieletowych, z utratą lub bez ich napięcia. Chory nagle przerywa wykonywaną czynność i wykonuje ją dalej po ustąpieniu napadu. Napady takie są uwarunkowane genetycznie i występują głównie u dzieci (nigdy po 20 r.ż.). Najczęściej pojawiają się, kiedy chory spokojnie siedzi, bardzo rzadko podczas wysiłku fizycznego. Napady duże (grand mai) czasami rozpoczynają się aurą w postaci niepokoju w nadbrzuszu, po czym następuje krzyk, utrata świadomości, upadek, skurcze mięśni kończyn, tułowia i głowy. Może dojść do oddania moczu i stolca. Czasami dochodzi do napadów z omamami wzrokowymi, podczas których chory widzi siebie (autoskopia padaczkowa). Napad trwa zwykle 2-5 minut i bywają poprzedzone zmianą nastroju. Po napadzie może pojawić się stan ponapadowy w postaci głębokiego snu, bólu głowy, bolesności mięśni lub ogniskowych napadów ruchowych lub czuciowych. Niekiedy napady czuciowe, ruchowe lub psychiczne występują jeden po drugim, bez przedzielających je okresów świadomości. Stan taki (stan padaczkowy) może utrzymywaćsię przez godziny lub dni i prowadzić do śmierci. W diagnostyce konieczne jest wykluczenie przyczyn chorobowych napadów (badania obrazowe mózgu, badania biochemiczne krwi) oraz EEG (elektroencefalografia). W padaczce objawowej konieczne jest przede wszystkim leczenie przyczyny (często neurochirurgiczne), natomiast w samoistnej leczenie polega na kontrolowaniu napadów. Terapia farmakologiczna lekami przeciwdrgawkowymi może spowodować całkowite ustąpienie napadów dużych w ok. 50% przypadków, a w pozostałych znacznie zmniejszyć częstość. Leczenie farmakologiczne często powoduje niepożądane efekty pod postacią senności, a u dzieci paradoksalnej nadruchliwości. W przypadku stanu R konieczne jest leczenie na oddziale intensywnej opieki medycznej. W okresie między napadami, ważnym jest utrzymywanie względnie normalnego stylu życia, choć należy ograniczyć wyczerpujące sporty i używki. Przepisy dotyczące jazdy samochodem różnią się w różnych krajach. W razie drgawek postępowanie, niezależnie od ich przyczyny, jest ograniczone do zapobiegania uszkodzeniom ciała (poduszka pod głowę, chorego obrócić na prawy bok aby się nie zakrztusił). Niebezpieczne jest wkładanie palca do ust chorego (np. w celu wyciągnięcia języka), nie należy też siłą rozwierać zaciśniętych szczęk. Należy pozostać przy chorym do ustąpienia ataku, przykyć go i nie wmuszać płynów do picia.