A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

MACICA

narząd kobiecy o gruszkowatym kształcie wielkości pięści leżący w miednicy miedz)' pęcherzem moczowym, a odbytnicą. Macica zawieszona jest w miednicy za pomocą więzadeł utrzymujących ją w miarę stałym położeniu (w niewielkim pochyleniu i zgięciu ku przodowi). Ściana macicy składa się z trzech głównych warstw: błony surowiczej (na zewnątrz), mięśniowej (w środku) i śluzowej (wewnątrz) czyli endometrium. Zadaniem endometrium jest przyjmowanie z jajowodu zapłodnionego jaja, które zagnieżdża się w błonie śluzowej i tam rozwija. Błona śluzowa ulega okresowemu złuszczaniu, które zsynchronizowane jest ze wspomnianym już cyklem jajnikowym. Cykl ten trwa zwykle 28 dni. Po złuszczeniu błony objawiającym się jako miesiączka, następuje faza wzrostu i odbudowy. Po jajeczkowaniu (w środku cyklu) następuje faza wydzielnicza, kiedy to błona śluzowa przygotowuje się na przyjęcia zapłodnionego jaja. Jeśli to nie nastąpi, wówczas cały cykl powtarza się od nowa. W okresie rozwoju płodu M. chroni go i pośredniczy w dostarczaniu mu substancji odżywczych i tlenu, kiedy zaś płód dojrzeje do samodzielnego bytu M. wydala go na zewnątrz przez kanał rodny (szyjka macicy i pochwa) w skomplikowanym mechanizmie porodu. Jej potężna mięśniówka stanowi rezerwę i skupiona na najmniejszej przestrzeni rozwija się dopiero w czasie ciąży. Leży pomiędzy pęcherzem i odbytnicą. Ma kształt gruszkowaty z przodu spłaszczony. Do obu górnych rogów uchodzą jajowody. Najgrubsza i najszersza część górna stanowi trzon u kobiet, które nie rodziły, tworzy mniej więcej połowę narządu. Niewielkie przewężenie pomiędzy trzonem, a szyjką stanowi cieśń. Najniższa walcowata szyjka w V3 wystaje ze sklepienia pochwy (część pochwowa szyjki M.). Jama M. ma kształt szczelinowaty. U kobiety dojrzałej płciowo każdego miesiąca endometrium ulega rozrostowi na skutek działania hormonów płciowych, przygotowując M. do przyjęcia ewentualnej ciąży. Jeśli do zapłodnienia nie dochodzi, powierzchowna część błony śluzowej (czynnościowa) złuszcza się i wraz z krwią zostaje wydalona przez pochwę w czasie miesiączki. Dolna część macicy (szyjka) łączy się z pochwą. Macica może być siedliskiem licznych chorób, lecz największe znaczenie mają: nadżerka i nowotwory (gruczolakorak). Krwawienia z M. są najczęściej wynikiem złuszczania się endometrium podczas miesiączki, mogą być jednak wyrazem chorób (nowotwór, gruczolistość) i pojawiają się wtedy nieregularnie, mogą być obfite. Krwawienie z M. (dróg rodnych) może być objawem nieprawidłowo przebiegającej ciąży. Rak endometrium (gruczolakorak) jest czwartym pod względem częstości nowotworem u kobiet (po raku sutka, jelita grubego i płuc). Pojawia się najczęściej u kobiet po menopauzie (szczyt pomiędzy 50 i 60 rokiem życia). Inne choroby mogą wywoływać bóle, zaburzenia miesiączkowania lub niepłodność. U około 80% kobiet trzon M. nachylony jest do przodu, u pozostałych 20% do tyłu. Po porodzie u większości kobiet M. przemieszcza się nieznacznie ku tyłowi i obniża się, co jest związane ze zwiotczeniem więzadeł przytrzymujących M. i szyjkę M. w miednicy. Około 5% kobiet z tyłopochyleniem lub tyłozgięciem M. zgłasza dolegliwości o charakterze bólowym, przekrwienia M. z obfitymi krwawieniami miesięcznymi, niepłodnością, uporczywymi zaparciami i bólami przy oddawaniu moczu. Objawowe tyłozgięcie (w stosunku do osi pochwy) M. wymaga leczenia, początkowo zachowawczego np. specjalnymi wkładkami dopochwowymi lub w przypadkach niepowodzeń operacyjnego. W sytuacjach ekstremalnych (zwykle u osób w podeszłym wieku, po wielokrotnych porodach) macica może zstępować głęboko do miednicy i pochwy, a ściana tej ostatniej może ulec wynicowaniu, a macica wypadać na krocze. Okolica krocza staje się bolesna, nieestetyczna oraz bardzo trudna w pielęgnacji, co powoduje zakażenia i owrzodzenia. Dochodzi do nietrzymania moczu, zakażenia dróg moczowych, zaparcia i bólu przy oddawaniu stolca. Leczenie jest operacyjne.






Zobacz również, zioła MACICA: