A -
B -
C -
D -
E -
F -
G -
H -
I -
J -
K -
L -
M -
N -
O -
P -
R -
S -
T -
U -
W -
Z
AZOTU TLENKI
tlenek azotu (NO) - związek powstający z aminokwasu L-argininy za pośrednictwem enzymu - syntazy NO. Wytwarzany jest w wielu tkankach, w leukocytach, monocytach, w śródbłonku naczyń. Jest on wolnym, niestabilnym rodnikiem gazowym łatwo przenikającym przez błonę komórkową do wnętrza komórek mięśniowych ścian naczyń. Powoduje zwiotczenie warstwy mięśniowej naczyń krwionośnych poszerzając naczynia mózgowe i płucne. Inhalacje z tlenkiem azotu są szczególnie skuteczne w leczeniu nadciśnienia płucnego u noworodków, także w przypadkach ostrej niewydolności oddechowej u dorosłych. Poprawia się wysycenie tlenem krwi tętniczej, dzięki czemu może skracać się czas i zakres wentylacji mechanicznej za pomocą respiratora. NO w makrofagach niszczy drobnoustroje i komórki nowotworowe, odgrywa również dużą rolę w funkcjonowaniu układu limbicznego i móżdżku. Innym tlenkiem azotu jest podtlenek azotu (N,0) czyli gaz rozweselający - wziewny narkotyk stosowany również w anestezjologii do znieczulenia ogólnego. Jest niepalny, niewybuchowy, o silnym działaniu przeciwbólowym, słabym euforycznym (gaz rozweselający), nie powoduje zwiotczenia mięśni. Wydala się bardzo łatwo przez pęcherzyki płucne i trochę przez skórę. Tlenki azotu należą do podstawowych składników tzw. smogu fotochemicznego, który tworzy się w czasie silnego nasłonecznienia z udziałem tlenków azotu, a także węglowodorów, zwłaszcza nienasyconych (alkeny) i innych składników spalin, głównie samochodowych. Ze związków tych powstają reaktywne rodniki, które z kolei ulegając przemianom chemicznym tworzą toksyczne związki, głównie nadtlenki, (np. azotan nadtlenku acetylu - PAN). Składnikami tego typu smogu oprócz tlenków azotu są także: ozon, tlenek węgla, aldehydy i węglowodory aromatyczne.